Arangkada of Leo Lastimosa for February 11, 2010

                        Manangtang na ta

 

            Di tanan namong napangutana kon motabang ba sila sa Comelec pagpanangtang sa ilegal nga campaign materials sa mga piliunon sa nasudnong mga katungdanan ang niyango.  Pipila nga nibalibad niluwat ning mosunod nga mga panagang:

·        Tingali og makulatahan sila kon mangasuko ang mga dumadapig sa mga piliunon;

·        Gimbuhaton sa Comelec ug ubang deputized nga mga buhatan sa kagamhanan ug pribadong kahugpongan ang pagpatuman sa makiangayon nga mga lagda sa piniliay, maong di na sila manghilabot;

·        Bisan matangtang nang ilegal nga campaign materials pulihan lang gihapon og mas daghan pa; ug

·        Ang maapiki mao rang kabos nga mga tigpapilit nga mahimong di angkunon sa mga piliunon.

                        -o0o-

            Alang sa mga nahadlok nga makulatahan, pasaligan mo nako nga hagbay ra tang gikulata.  Ang namintaha nga mga politiko, sama sa mapahimuslanon nga mga opisyal sa kagamhanan, labaw pa sa gikaintapan nga bugoy sa eskina.  Nga atong gipasagdan sa ilang panghasi, o gilihay-lihayan, o gihatagan na lang og tong, aron di ta hilabtan.

            Kon sama sa naandan mangiyugpos, motalaw ug wa lang gihapon tay himuon, mahimong makalikay tuod ta og gisi sa wait o bukol sa agtang o labhag sa lawas o bali sa gusok.  Apan di tang kaikyas sa mas dako ug mas malungtaron nga kadaot.  Kay atong kaligdong isip katawhan ang padayon nilang giyatakyatakan, gibuong ug gipanamastamasan.

                        -o0o-

            Kalikayan hinuon ang kahigayonan nga makulatahan kon magpundok inay mag-iyahay, o magpakuyog og polis o tanod o media o mangunay pagdokumento sa panghitabo.  Karong nagsingabot nang piniliay, ang Comelec malubong na sa ilang kaliboan ug usa ka gimbuhaton.  Ang ilang deputies, sama sa lokal nga mga opisyal, mahimong mao ra say nakahimo sa kalapasan.

            Kon karong sayo pa lang panangtangon nang ilegal nga campaign materials, managana nang mga piliunon ug ilang mga sinugo pag-usik og dugang kuwarta ug panahon ug pagrisgo sa ilang kandidatura, labi na kon magkahiusa ang katilingban pag-alsa batok sa ilegal nilang pangampanya.

                        -o0o-

            Kon nakumbinser na mo nga atong gimbuhaton ug di diay hilas-hilas ang pagtabang pagpatuman sa makiangayon nga mga lagda sa piniliay, mangahas ko pagsugyot sa mosunod:

·        Pagpundok kon tulo, napu, 20 o 100 mo ka buok, unaha pagpanlimpiyo ang inyong nataran una mangambisyon pagpanangtang sa tibuok barangay o lungsod o dakbayan;

·        Kuhaa gikan sa inyong election officer ang lista sa common poster areas, ang tanang propaganda sa gawas maoy tangtangunon;

·        Pagda og basa nga nuog, kagis, hagdanan ug basurahan aron mas sayon nga matangtang ug mahipos bisan ang labing pilit ug labing taas nga materyales; ug

Palihug ayaw kalimti pagtawag (4221950 o 4221953) o pag-text (09228227133) ang DYAB Abante Bisaya aron makatabang mi pagsangyaw aron mas daghan pang matakdan sa inyong pagpakabana.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for February 10, 2010

                        Tabang sa Comelec

 

            Kon matinud-anon nga ipatuman sa Comelec ang mga lagda sa kampanya, malangkat na sugod karong Biyernes ang posters, streamers ug ubang campaign materials sa nasudnong mga piliunon nga naghinobra ang gidak-on o nahimutang gawas sa common poster areas.  Apan ginapos ang mga kamot sa kadagkoan sa Comelec batok sa ilegal nga campaign materials sa lokal nga mga kandidato.

            Salamat sa binuang nga paglibkas sa Korte Suprema sa pagdili sa premature campaigning, atong masaksihan ang salikwaot nga talan-awon:  Gukdon ang kalapasan sa mga nanagan pagka presidente, bise presidente ug senador, apan pasagdang magpiyesta paglapas sa tanang lagda ang mga magpapili pagka gobernador, bise gobernador, kongresista ug ubang lokal nga katungdanan.

                        -o0o-

            Kay samtang nagsugod na ang 90 ka adlaw nga campaign period sa nasudnong piniliay, unya pa sa Marso 26 magsugod ang 45 ka adlaw nga campaign period sa lokal nga piniliay.  Sa ato pa, ang Fair Elections Act makadut lang sa nasudnong mga piliunon.  Ang Comelec mahimong pikatan lang sa lokal nga mga piliunon.

            Matod ni Comelec 7 Regional Director Rey Rene Boac matangtang lang ang campaign materials sa mga nanagan sa lokal nga katungdanan kon gipahimutang sa mga dapit nga gidili sa lokal nga mga ordinansa.  Nga imposibleng mahitabo.  Kay ang mga tigpatuman sa balaod mao ra man say nag-una nga mga malapason.

                        -o0o-

            Kon mosuroy ka sa kadalanan sa Sugbo, hapit tanang piliunon nakalapas sa mga lagda.  Nagpataka lang pagpamutang sa ilang campaign materials.  Pipila na lang ang wa magpakauwaw.  Nga gikahadlokan namo nga nanukad sa ka wa nilay kuwarta.  Di sa ilang kamatinahuron sa balaod.

            Kapait sa kamatuoran.  Kon higpit nga ipatuman ang mga lagda batok sa mga nakalapas, mahimong way makalingkod sa tanang mga nagpapili.  Maong mapugos na lang ta paglingiw sa ilang pakauwaw.  Nga dakong kapildehan sa atong balaanon nga katungod sa pagpili.  Kay kon nangahas na sila paglapas sa mga balaod karon nga nagpapili pa, unsa na kaha kon makalingkod na gyod sa gahom?

                        -o0o-

            Laing pait nga kamatuoran:  Bisan unsa pa ka-determinado sa Comelec pagpatuman sa mga lagda batok sa kalapasan sa kampanya, mainutil gihapon tungod sa kagamay ra nila og mga kawani ug kadaghan sa uban nilang mga gimbuhaton.  Apan inay sawayon, nganong di man nato tabangan ang Comelec?

            Mangahas ko pag-awhag sa nagpakabana nga mga pundok pagtabang pagpanangtang sa ilegal nga campaign materials.  Mga giya ni Direktor Boac:  Pagkuha og listahan sa common poster areas gikan sa election officers; panangtanga ang tanang posters ug streamers sa wa tugoting mga dapit; pakuyog og mga polis nga makapanalipod nila kon may manghasi nila; ug kon maatlan ang mga nanaod sa posters ug streamers kuhai og hulagway o video aron maggamit nga ebidensiya batok sa mga piliunon nga nagsugo nila.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for February 8, 2010

        Lahugay sa ngan

    Kon mahinayon ang automation sa lokal ug nasudnong piniliay karong Mayo 10, angayng karon pa lang sakyan na sa mga piliunon ang kausaban aron di mabiyaan ang ilang kampanya.  Mangahas ko pagsugyot nga usbon nilang naandan nga posters ug streamers nga magda lang sa ilang nawong ug angga.  Di nang kasuwat ang mga botante sa balota.  Igo na lang mo-taptap sa itlog tungod sa mga ngan sa ilang mapilian.  Ang unang letra sa apelyido sa mga piliunon ang pasikaran sa ilang mahimutangan sa balota.
    Lahi sa nangaging manumanong mga piniliay, ang mga botante di nang kasuwat og "Alvin" alang ni Alvin Garcia; o "Mike" alang ni Michael Rama; o "Jonas" alang ni Jonas Cortes; o "Inday Nerry" alang ni Nerissa Soon-Ruiz.
        -o0o-
    Nakabentaha si Senador Manny Villar.  Ambot nakatsamba ba lang, o labing andam gyong iyang makinarya, ang tanan niyang propaganda, apil nang iyang mga kanta, nagda sa tibuok niyang ngan.  Makatabang hinuon sa iyang kawsa kon sa labing daling panahon usbon ang kamada sa iyang ngan.  Inay "Manny Villar," himuon nang "Villar, Manny" nga maoy mapatik sa balota.
    Mas dako og usbunon silang "Noynoy," "Gibo," "Erap" ug "Bro. Eddie."  Kinahanglan nga mas ibandilyo nang ilang mga apelyido.  Makatabang sab kon iapil nang numero nga gidestino sa Comelec alang nila:  "2.  Aquino, Benigno Simeon III," "4.  Estrada Ejercito, Joseph Marcelo," "8.  Teodoro, Gilberto Jr." ug "9.  Villanueva, Eduardo."
        -o0o-
    Di katabang nilang Gobernador Gwen Garcia ug Junjun Davide kon ilang angga ang kanunayng magbansiwag.  Mas sayon alang sa mga botante sa lalawigan kon karon pa lang iwarawara na ang ilang mga apleyido ug numero:  "3.  Davide, Hilario III Perez" ug "4.  Garcia, Gwendolyn Fiel."
    Maglisod sab pagpangita ang mga botante sa kalungsoran sa ilang mga pares nga silang "Greg" ug Glenn" kay ang makita sa mga balota, nga gisugdan na pagpatik sa National Printing Office gahapon mao silang "2.  Sanchez, Gregorio Jr. Gallarde" ug "3.  Soco, Glenn Ocampo."
        -o0o-
    Angayng tabangan sa mga politiko ang mga botante aron mas sayon nga masagop ang bag-ong mga lagda sa piniliay.  Kon magpaugat sa karaan nga mga paagi pagpaila sa ilang mga ngan, kuyaw nga gawas nga magkasaag-saag ang mga botante pagsubay sa ilang mga ngan, mas madugay pa gyod sa pagtaptap sa mga balota.  Nga mahimong mosangpot sa kapakyas sa pagbotar sa gatosan ka mga botante kay gilumpong na ra ba sa Comelec ang 1,000 ka mga botante sa usa lang ka presinto.
    Ang kalangay pagtultol sa mga ngan nakahasol sa mock elections niadtong Sabado.  Nga maibanan kon ang duha ka Durano nga nanagan pagka kongresista sa ikalimang distrito sa Sugbo, silang "Red" ug "Dondon" mangampanya na ginamit ang tibuok nilang mga ngan.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for February 6, 2010

        RFID ug Joavan

    Haskang ngilngiga sa LTO.  Nangangkon nga nakakita na og hingpit nga sulbad sa dugay na kaayong mga suliran sa carnapping ug kolorum nga mga sakyanan:  Ginamit ang bag-ong teknolohiya.  Nipasalig nga pinaagi sa RFID (radio frequency identification device) mahibaw-an na nila rehistrado ba ang mga sakyanan sa way pagsita sa drayber, ni pagpangayo sa naandan nga mga dokumento sa rehistrasyon.

    Apan wa magkadimao ang LTO sa usa sa labing batakan niyang gimbuhaton nga wa magkinahanglan og komplikado nga teknolohiya:  Ang pagtino nga duna silay igo nga registration documents ug 2010 stickers alang sa kapin sa tunga sa milyon ka mga sakyanan nga magparehistro matag buwan.

        -o0o-

    Kon di takos ang LTO nga motino nga may suplay pa sila sa papel, unsa man intawon nato pagsalig nila pagduma sa mas modernong teknolohiya?  Makabaraw gyod kaha sila sa kinawat o kolorum nga mga sakyanan nga di man gani diay silang kamao mangompra og mga papel sa di pa sila mahutdan?

    Salamat sa pagpabaya sa LTO, gawasnon karon nga magbahas-bahas sa kadalanan ang kinawat ug kolorum nga mga sakyanan.  Bisan ang traffic enforcers nga bisan way RFID magduda sa kaligdong sa pagpanag-iya sa mga sakyanan di makasita nila.  Kay gimandoan sila sa LTO sa di pagdakop sa mga sakyanan bisan mini kaayo og dagway kon ang ilang mga plaka nagtapos sa 1 ug 2.

        -o0o-

    Sa pikas nga bahin, kon nakabuylo pa lang ang pagpatuman sa RFID, sayon ra untang masakmit sa kapolisan sa Talisay ang sakyanan ni Joavan Fernandez, ang anak ni Talisay City Mayor Soc Fernandez.  Kay mahibaw-an unta nga way rehistro sa way pagturok og kahadlok sa polis nga mahimong masugamak siya kon tinuod ang pasangil nga armado si Joavan sa pagka aksidente sa iyang sakyanan.

    May RFID o wa, lisod gyod ang pagpatuman sa balaod batok sa anak sa mayor.  Labi na kay ang mayor nipakita sa makadaghang higayon og abunda nga mga timaan nga mas ganahan siyang modupa sa iyang anak kay sa pagpatuman sa balaod.

        -o0o-

    May laing hinungdan nga magpasalamat si Joavan nga gibadlong sa Korte Suprema ang RFID.  Kay mameligro unta siya sa mga ahente sa LTO nga mas isog, ug mahimong mas mapahimuslanon, kay sa mga polis sa Talisay.

    Kon initan sa taga LTO, mahimo nilang masunod ang iyang sakyanan bisan asa.  Way kaso kon ang iyang mga lakaw sama ka-inosente sa bata pa nga tigbitbit sa bibliya sa di pa mayor ang iyang amahan.  Kay may RFID pa, way makapugong sa taga LTO pagsubay sa iyang sakyanan sunod higayon nga may parahon siyang trak nga magkarga og bas ug graba.    O pagsunudsunod sa iyang kuhaon ug ihatod nga mga babaye nga, sa dakong kauwawan sa diyusnon niyang amahan, di niya asawa.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for February 5, 2010

                        Tabon sa krisis

 

            Nagkauyon ang lokal ug nasudnong mga opisyal sa kagamhanan pagpagamay sa krisis sa kuryente nga nihakop karon sa Sugbo ug sa Kabisay-an.  Hinaot nga ang ilang tumong mao lang ang pagpasalig sa katawhan nga ang dakong kakuwang sa suplay sa kuryente kasamtangan lang.  Ug nga napahimutang na ang malungtaron nga mga sulbad sa suliran.

            Hinaot nga ang atong mga politiko, sa di pa magpatuyang og pagarpar, mogawas sab usahay sa hayag ug hayahay kaayo nilang mga buhatan ug mga pinuy-anan nga di mahitabong magngitngit.  Kay kon matsambahan sa rotational brownouts sa Veco, makapaandar man dayon sa ilang generators—nga gipalit ug gipaandar sa buhis sa katawhan.

                        -o0o-

            Mangahas ko pag-awhag nilang Pres. Arroyo ug Gobernador Gwen Garcia nga, sa di pa sila mosuway pag-usab pag-am-am nga di dakong suliran ang inadlaw nga brownouts, mahimo ba nga ilang hunahunaon ang:

·        Gagmayng mga bata, ha'p nga mga hamtong ug ubang sakop sa pamilya nga tungod sa kangitngit mas maglisod pagtamla og asin, salamat sa kapakyas sa kagamhanan pagbutang og pagkaon sa matag lamesa;

·        Gagmayng mga patigayon nga hingpit nga nagsalig sa elektrisidad busa bisan ang pila lang ka gutlo nga brownout makapahagba sa ilang panginabuhi, salamat sa taphaw nga pasalig sa kalamboan; ug

·        Makaluluoyng mga biktima sa krimen kay mas ningitngit pang ngiob nang daan nilang mga agianan, salamat sa kainutil sa kagamhanan batok sa mga kriminal ug vigilantes.

                        -o0o-

            Mas maayo pa tingali nga ipasabot sa mga opisyal sa kagamhanan nganong, sa makausa pa ug bisan abunda nga mga leksiyon sa kasinatian sa nangaging mga pamunoan, naapsan na man sab ta sa krisis sa kuryente:

 

·        Wa ba diay kapangandami ang padayong pagtubo sa panginahanglan sa elektrisidad tungod sa bag-ong gitukod nga mga patigayon atubangan sa wa motubo o nitidlom gyod nga kapasidad sa mga planta sa kuryente?; ug

·        Wa ba diay matarung pagkalendaryo ang schedule sa preventive maintenance sa higanteng mga planta sa kuryente aron nga di magkadungan ug di kalit nga mohagsa ang suplay sa elektrisidad?

                        -o0o-

            Sakto si Cebu City Mayor Tomas Osmena nga ang kanihit sa suplay sa kuryente nagkahulogan nga paspas ang paglambo sa patigayon sa Sugbo.  Sakto sab si Gobernador Garcia nga maayo na ang mga planta sa elektrisidad sugod sa sunod semana.  Sakto sab si Pres. Arroyo nga ang bag-ong gitukod nga mga planta mangandar na sunod tuig.

            Apan silang tanan way tubag sa kakuwang sa suplay sa kuryente karon.  Pulos sila wa kapanagang sa inadlaw nga brownouts nga nahiagoman sa mga Sugbuanon ug sa mga Bisaya sud na ron sa pila ka semana.  Silang tanan di kapanghunaw og responsibilidad sa krisis.  Inay magpagawal, angay sila nga mangayo og pasaylo.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for February 4, 2010

                        Kamo bay mapaso

 

            Nitagam nang mga botante sa nangalisbo nga kahiwian sa nangagi nga mga piniliay.  Di paigo alang nila ang mga pasalig nga ang piniliay sa Mayo 10 karong tuiga makasaysayanon; kay makahatag og talagsaong kahigayonan pagkab-ot sa makiangayong kausaban nga dugay na nilang gipangandoy.  Napaso na sila.  Di ingon ana kasayon ang pagkuha pagbalik sa ilang pagsalig.

            Mobilib lang sila sa PCOS (precinct count optical scan) machines kon makagarantiya nga di lang maihap ang ilang mga boto ug mapaspas pagproklamar ang mga mananaog kon dili makabadlong sab sa pinalitay sa mga boto, pagpanghasi sa mga botante, pagsuburno sa mga tagduma ug pagsabotahe sa piniliay.

                        -o0o-

            Mao ni ang nipasuwabi nga mga sentimento sa mga tigpaminaw sa Arangkada sa DYAB Abante Bisaya ug sa mga tigtan-aw sa Maayong Buntag, Kapamilya sa ABS-CBN Channel 3.  Dihang amo silang gipangutana kon salig ba sila sa PCOS.

            Kasagaran nila niangkon nga samtang mahimong makatabang ang PCOS ug ang bag-ong teknolohiya nga gamiton ini, nagpabilin sila nga way salig sa kadagkoan sa Commission on Elections (Comelec) ug ubang mga tagduma sa piniliay.  Nga samtang naglaom sila nga matinuod ang saad nga mas paspas ug mas hapsay ang piniliay, nitahan na sila sa kahigayonan nga di lang gihapon papiri ang mga politiko nga naanad na sa paggamit sa salapi ug mga armas pagtino sa ilang kadaogan.

                        -o0o-

            Nahugno sila sa pagkamatngon nga ang PCOS di diay makasulbad sa tanang suliran sa piniliay.  Nga madutlan diay gihapon sa mga bala sa mga terorista, maduktan diay gihapon sa dagkot sa mga arsonista, madagit diay gihapon sa mga armado ug mamaniobra diay gihapon sa mga tikasan.

            Tinuod bitaw:  Ang PCOS, bisan sa gitangkil nga bag-ong mga teknolohiya sa internet ug satellite, di kabadlong sa pinalitay sa boto, ni sa paghudlat sa mga botante, ni sa pagsuburno sa mga sakop sa board of election inspectors, ni sa pagpalayas sa watchers sa karibal nga politikanhong mga partido, ni sa pagpahilom sa nagpakabana nga mga botante.

                        -o0o-

            Gikapoy na ba ang katawhan sa pagpakabana?  Gipul-an na ba og bantay sa ilang mga boto?  Napuno na ba sa kahimangod nga maoy kanunay nilang nahiagoman sa ilang pakigbangga sa banggiitan nga mga kawatan sa mandato sa katawhan?  Nitahan na ba nga di mapanalipdan ang kabalaanon sa katungod sa pagpili sa ilang henerasyon?

            Mao bay hinungdan nga naglaom sila nga ang bisan unsang gitanyag nga kausaban sa nangalisbo nga sistema sa piniliay kinahanglan nga makaayo sa kanser sa usa lang ka pamilok?  Mao bay hinungdan nga ang PCOS giisip nila nga taphaw ra?  Kay kutob ra sa mas paspas nga ihap apan way mahimo pagtino nga ang tinuoray gyod nga kabubut-on sa katawhan ang maihap?  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for February 3, 2010

                        Tabang ug dugo

 

            Sa makausa pa, ipahigayon na sab ang dinungan nga Kapamilya Blood Donation Campaign tibuok adlaw karong Sabado, Pebrero 6, 2010, sa labing dagko nga shopping malls sa Metro Cebu.  Naglaom mi nga gatosan na sab ka mga Sugbuanon ang di magmakuli sa paghatag sa gasa sa kinabuhi.  Ang matag bag sa dugo mahimong makaluwas og hangtod sa tulo ka kinabuhi.

            Atubangan sa lapad nga kanihit sa dugo dinhi sa Sugbo ug kasilinganan nga mga lalawigan, nakigtambayayong ang DYAB Abante Bisaya sa upat ka naandan namong mga kauban sa pagtigom og dugo—ang Regional Blood Center (RBC) sa Department of Health, Philippine National Red Cross (PNRC), Regional Blood Coordinating Council (RBCC) ug Cebu City Medical Center (CCMC).

                        -o0o-

            Apil sa natino na nga venues sa Kapamilya Blood Donation Campaign karong Sabado mao ang mosunod:

·        Metro Gaisano sa Colon (sa Food Avenue sa ika-unom nga andana) uban sa PNRC ug nagkalainlain nga Rotary Club sa Sugbo; ug

·        Super Metro sa Mandaue (sa Activity Center) uban sa RBCC.

            Padayon pa mi nga nakigsabot sa uban pang posibleng venues nga, gawas nga dali nga maabot sa blood donors, sayon ang ilang pagkabutang, nga di sila mag-antos sa init o mameligro sa uwan o maghanggap og abog, samtang maghatag og dugo.

                        -o0o-

            Gawas sa dinungan nga bloodletting matag tulo ka buwan, nga gitultol na sa gatosan ka mga suki nga blood donors, gilusad sab namo sa niaging buwan ang binuwan nga bloodletting pagdasig sa bag-ong blood donors.  Niadtong Enero 23, gipahigayon sa RBCC ang bloodletting sa Robinson's sa Fuente Osmena.  138 ka bags sa dugo ang ilang nahipos.

            Nagtinguha sab mi pagda sa binuwan nga bloodletting sa mga dapit gawas sa Metro Cebu ug sa kasilinganang mga lalawigan.  Gidasig namo ang local government units ug pribadong kahugpongan nga nagtinguha pakigtambayayong sa Kapamilya Blood Donation Campaign sa pag-text namo sa 09228227133.

                        -o0o-

            Pormal nga gilusad ang Kapamilya Relief Campaign alang sa makaluluoy nga mga biktima sa sunog sa Isla Verde, San Isidro, Dakbayan sa Talisay, sa habagatang Sugbo.  Sa makausa pa, manuktok na sab mi sa malumo nimong kasingkasing.  Palihug limsan nato og tabang ang labing nagkinahanglan nato nga mga kapamilya—nga nawad-an og atop sa ilang mga ulo ug nahulga ang kaugmaon sa ilang mga anak human naugdaw ang tanan nila nga hinagoan.

            Ang labing dinalian nga panginahanglan sa mga biktima sa sunog mao ang bugas ug sud-an ug mga gamit sa panimay.  Aron maibanan ang bug-at nilang palas-unon pagtukod pagbalik sa ilang mga pinuy-anan ug paghimo og bag-o nga sinugdanan.  Palihug ihatod ang imong hinabang sa ABS-CBN Regional Broadcast Complex sa Jagobiao, Dakbayan sa Mandaue sa amihanang Sugbo.  Daghang salamat daan.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com